Ouders

Informatie voor ouders

Wat kan en mag? Juridisch kader van diabeteszorg op school

Zorgplicht scholen

Met de invoering van de Wet passend onderwijs hebben scholen een zorgplicht. Dat betekent dat ze ervoor verantwoordelijk zijn om alle leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben een passende plek te bieden. De Wet gelijke behandeling op grond van handicap/chronische ziekte (WGBH/cz) legt ook een zorgplicht op scholen om te zorgen voor extra ondersteuning. De school moet onderzoeken of de leerling met behulp van een zogenaamde 'doeltreffende aanpassing' het onderwijs kan volgen. Als dat zo is, moet de school die aanpassing ook bieden. Scholen kunnen zich dus niet onthouden van de zorg voor een leerling met diabetes en moeten samen met de ouders bekijken welke aanpassingen nodig zijn.

 

Medische handelingen

Diabeteszorg vereist medische handelingen. Op school zijn er vaak vragen over welke handelingen de school wel mag verrichten en hoe de aansprakelijkheid is geregeld. Wie wel en niet medische handelingen mag verrichten staat in de Wet Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG)[1]. De wet BIG is bedoeld voor beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg en geldt als zodanig niet voor onderwijspersoneel. Dat neemt niet weg dat in deze wet ook een aantal regels staan voor schoolbesturen en schoolpersoneel als het gaat om in de wet BIG genoemde medische handelingen. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen handelingen waarvoor de wet BIG niet geldt, en handelingen waarvoor de wet BOG niet geldt.

1.Handelingen waarvoor de wet BIG niet geldt

Bijvoorbeeld het geven van medicijnen, dat kan zijn het geven van een ‘paracetamolletje’ of een dextro bij een hypo.

2.Handelingen waarvoor de wet BIG wel geldt

Bij handelingen waarvoor de wet BIG wel geldt, kan een onderscheid gemaakt worden tussen voorbehouden en niet voorbehouden handelingen. Daarnaast zijn er handelingen die in een privésituatie worden uitgevoerd.

Voorbehouden handeling

Bepaalde medische handelingen - de zogenaamde voorbehouden handelingen - mogen alleen worden verricht door medici. Anderen kunnen deze medische handelingen alleen verrichten in opdracht van een arts. De betreffende arts moet dan zorgen dat degene die niet bevoegd is, wel de bekwaamheid bezit om die handelingen te verrichten. Het onderwijspersoneel moet een gedegen instructie krijgen hoe hij de BIG - handeling moet uitvoeren van een BIG-geregistreerde professional (meestal de behandelend arts of verpleegkundige. Het naar tevredenheid uitvoeren van deze handeling moet door deze BIG-geregistreerde professional schriftelijk worden vastgelegd (met handtekening) in een bekwaamheidsverklaring. Op deze manier wordt een zo optimaal mogelijke zekerheid aan kind, ouders, leraar en schoolleiding gewaarborgd. Voorbeelden van voorbehouden handelingen zijn het toedienen van insuline middels een injectie en het plaatsen van een infuus voor een insulinepomp.

 

Niet voorbehouden handeling

Niet voorbehouden handelingen zijn handelingen die ook door andere dan medici mogen worden uitgevoerd. Hier is dus geen bekwaamheidsverklaring voor vereist. Niet voorbehouden handelingen zijn het meten van de bloedglucose middels een prikje in de vinger met een druppel bloed, en het bedienen van een insulinepomp die reeds is aangesloten. Dit creëert veel mogelijkheden voor onderwijspersoneel voor de diabetes zorg. Immers, de meeste kinderen gebruiken een insulinepomp. De diabeteszorg voor deze leerlingen (vingerprikje en insuline toedienen) zijn dus niet voorbehouden handelingen.

Handelingen in een privésituatie

Ouders, opa's en oma's, vrienden en het kind zelf die diabeteszorg uitvoeren doen dit in de privésituatie. In 2015 is duidelijk geworden dat ook onderwijspersoneel dit in de privésituatie kan doen en mag dan insuline toedienen bij kinderen in schooltijd indien het niet-beroepsmatig handelt. Hierbij gaat het zowel om het toedienen van insuline via de insulinepomp, als het toedienen van insuline met een pen. Het onderwijspersoneel handelt dan niet in de hoedanigheid van onderwijspersoneel, maar in de hoedanigheid van privé-persoon in een privésituatie.

Hiermee valt het handelen buiten de Wet BIG en buiten de aansprakelijkheid van de school.

Om de handelingen te beschouwen als handelingen in de privésituatie moet aan bepaalde voorwaarden zijn voldaan.

Het onderwijspersoneel handelt

  • op vrijwillige basis en onbetaald
  • met instemming van ouders en schooldirectie
  • bekwaam en met genoeg kennis van zaken op instructie van de ouders
  • met goede afspraken over scholing, instructie door ouders en achtervang bij calamiteiten.

U kunt de ouders vragen hiervoor een verklaring te tekenen. In de factsheet Ministerie van Onderwijs en Cultuur en in het stappenplan van de PO-Raad vindt u hier meer informatie over.

Aansprakelijkheid

Als school heeft u wellicht zorgen over aansprakelijkheid als iets verkeerd gaat. Indien het personeelslid als niet beroepsmatig handelt hebben de ouders en het onderwijspersoneel die de insuline toedienen ieder hun verantwoordelijkheid dat zij de voorwaarden naleven. Ieder is aansprakelijk voor zover hij verwijtbaar handelt of nalaat zoals in de gegeven omstandigheden verwacht. Je kunt niet zomaar van verwijtbaar handelen spreken, het moet gaan om handelen waarbij schuld (opzet) vast staat. Dit is dus niet iets vergeten of een kleine vergissing maken. Hiervan zal in de normale situatie dus ook geen sprake zijn. Aansprakelijkheid van de school is in de privésituatie uitgesloten. Indien het onderwijspersoneel wel beroepsmatig handelt kan het raadzaam zijn om, voordat er wordt overgegaan tot medisch handelen (BIG), contact op te nemen met de verzekeraar van de school.

Er zijn, ondanks de duizenden kinderen met diabetes die de afgelopen decennia naar school gaan, geen situaties bekend waarin school of onderwijspersoneel aansprakelijk werd gesteld voor verkeerd handelen bij diabeteszorg.

Hoewel het niet nodig is, kan een school vragen om een aansprakelijkheidsverklaring te tekenen als ouder(s). Bijgaand is een voorbeeld aansprakelijkheidsverklaring door ouders voor school die je kan invullen en aan school overhandigen als school erom vraagt en ze dat gerust stelt.


[1] NB De wet BIG is niet van toepassing indien er sprake is van een noodsituatie. Iedere burger is dan verplicht te helpen naar beste weten en kunnen.